PROJEKTY ZREALIZOWANE


 

prace naukowo-badawcze 

       

           Badania naukowe Instytutu od momentu jego powstania koncentrują się na problematyce ukrainoznawczej: dziejach Ukrainy, stosunkach polsko-ukraińskich, kwestii mniejszości narodowych i wyznaniowych w obu krajach, a także wielorakich związkach Polaków z Ukraińcami i innymi narodami Europy Środkowej i Wschodniej.

           Na początku lat 90. XX w. zrodziło się silne zapotrzebowanie na takie badania. Był to bowiem okres intensywnych zmian politycznych w Polsce i w Europie Wschodniej. Dla nauki historycznej i innych nauk społecznych, zwłaszcza w zakresie szeroko pojętego ukrainoznawstwa, był to okres przełomowy. Badacze bez przeszkód zaczęli wyjeżdżać do ukraińskich archiwów i bibliotek. W Polsce powstało zapotrzebowanie na wiedzę o najbliższym sąsiedzie, z którym od początku państwowości polskiej utrzymywane były ścisłe kontakty, a od połowy XIV w. większa lub mniejsza część ziem ukraińskich, podobnie jak białoruskich i litewskich, wchodziła w skład Korony Królestwa Polskiego, a następnie wspólnego organizmu państwowego – Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

         Podejmowane przez Instytut tematy badawcze dotyczą głównie stosunków polsko-ukraińskich na przestrzeni wieków, dziejów polsko-ukraińskiego pogranicza etnicznego, wspólnego dziedzictwa kulturowego, a także przeszłości i teraźniejszości Kościoła greckokatolickiego w Polsce i Kościoła rzymskokatolickiego na Ukrainie. Dotychczasowym efektem badawczym Instytutu jest szereg polsko-ukraińskich projektów naukowych i edukacyjnych, międzynarodowych konferencji i seminariów naukowych, a także wydanie drukiem ponad 80 monografii, prac zbiorowych, zbiorów dokumentów, bibliografii, wspomnień i czasopism naukowych. 

 

 

 

W 2017 r. zrealizowaliśmy następujące projekty badawcze:

 

 

Projekt I.

 

MNIEJSZOŚCI W WARUNKACH TOTALITARYZMU.

SPOŁECZNOŚĆ POLSKA NA UKRAINIE W LATACH 1917-1991

 

 

NPRH

 

Projekt finansowany jest w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą "Narodowy Program Rozwoju Humanistyki"

w latach 2014-2017

(umowa nr 0020/NPRH3/H11/82/2014)

 

Cel projektu:

Celem projektu odtworzenie na podstawie dokumentów zebranych w archiwach ukraińskich jak najpełniejszego obrazu życia społeczności polskiej na Ukrainie Radzieckiej w warunkach totalitaryzmu na przestrzeni XX w.

Dotychczas ukazało się wprawdzie kilka publikacji analizujących różne przejawy życia społecznego Polaków na Ukrainie Radzieckiej (za Zbruczem), ale dotyczyły one z reguły okresu międzywojennego lub jedynie wybranych dziedzin, jak np. działalność Polskiego Regionu Narodowościowego im. J. Marchlewskiego, represje stalinowskie, wywózki do Kazachstanu, problemy życia religijnego, oświata, prasa, teatr. Skupiają się one głównie na latach międzywojennych. Natomiast brak jest prac ukazujących położenie Polaków na Ukrainie Naddnieprzańskiej (USRR) w okresie II wojny światowej i po jej zakończeniu. W odniesieniu do II wojny światowej i pierwszych lat powojennych główna uwaga polskich badaczy koncentruje się głównie na stosunkach polsko-ukraińskich na byłych Kresach Wschodnich (mordy na Wołyniu i w Galicji Wschodniej, przesiedlenia ludności). Natomiast niewiele wiadomo o społeczności polskiej za Zbruczem. Również mało zbadanym okresem (poza życiem religijnym) są czasy po II wojnie światowej (lata 1945-1991). Istnieje także kilka prac o charakterze politologicznym poświęconych przede wszystkim stosunkom polsko-ukraińskich.

W niniejszym projekcie chodzi natomiast nie o stosunki polsko-ukraińskie, ale pokazanie społeczności polskiej funkcjonującej na płaszczyźnie „ukraińskiej” radzieckiej polityki wewnętrznej (niejako od środka).

Wciąż mało jest, mimo pewnych prób w tym względzie ze strony Instytutu Pamięci Narodowej o Ośrodka „Karta”, jest publikacji dokumentów archiwalnych. W tej dziedzinie jedynie nasz Instytut poczynił pewne próby wydając 6 tomów dokumentów pt. „Polacy na Ukrainie. Zbiór dokumentów” (lata 1917-1939). W niniejszym projekcie pragniemy te prace kontynuować, a także rozszerzać na inne okresy historyczne.

 

Ramy chronologiczne projektu i ich uzasadnienie:

Lata 1917-1990, czyli okres różnych form totalitaryzmu: począwszy od rewolucji październikowej, okres NEP-u, stalinizacji (kolektywizacji i głodu na Ukrainie, wybuchu II wojny światowej i okupacji (czyli tzw. pierwszych Sowietów), okupacji hitlerowskiej, drugich Sowietów, funkcjonowania odnowionej USRR (okres stalinowski, odwilż chruszczowowska, tworzenia narodowości radzieckiej w czasach Breżniewa, okres przebudowy i głasnosti w okresie Gorbaczowa oraz schyłkowe lata reżimu, zakończone ogłoszeniem pełnej suwerenności przez Ukrainę).

W projekcie chcemy pokazać, jak sytuacja polityczna we wszystkich wymienionych okresach wpływała na różne przejawy życia społecznego ludności polskiej na terytorium Ukrainy. Ważną cechą projektu jest przyjęcie dość długiego, bo ponad siedemdziesięcioletniego okresu, okresu analizy badawczej, pozwalającego prześledzić losy przynajmniej trzech pokoleń Polaków na Ukrainie.

W celu uchwycenia cech specyficznych różnych reżimów w stosunku do ludności polskiej wspomniany okres zostanie podzielony na następujące podokresy:

– lata 1917-1939 (od rewolucji październikowej do wybuchu II wojny światowej);

– lata 1939-1944 (od wybuchu II wojny światowej i zajęcia Kresów Wschodnich przez Sowietów (tzw. pierwszych Sowietów /1939-1941/ i okupacji niemieckiej /1941-1944);

– lata 1944-1991 (od ponownego zajęcia latem 1944 r. wspomnianych obszarów przez wojska radzieckie i umowy z PKWN o nowej granicy, usankcjonowanej w Jałcie i Poczdamie do ogłoszenia niepodległości przez Ukrainę.

 

 Dziedziny życia społecznego Polaków będące przedmiotem analizy w projekcie:

Przedmiotem analizy będą następujące dziedziny życia społecznego:

– położenie prawno polityczne (analiza ustawodawstwa ogólnoradzieckiego i republikańskiego USRR);

– represje wobec Polaków na Ukrainie (fikcyjna sprawa POW, kolektywizacja wsi zamieszkałych przez ludność polską, wywózki do Kazachstanu ze strefy przygranicznej, zmiany w polityce radzieckiej w stosunku do ludności za Zbruczem, po zajęciu Kresów Wschodnich, represje hitlerowskie po wybuchu wojny radziecko-niemieckiej i hitlerowskiej okupacji „wielkiej Ukrainy”, wywózki i przesiedlania po wyparciu wojskie niemieckich latem 1944 r., repatriacje, represje wobec ludności polskiej w USRR po II wojnie światowej);

– przejawy oporu społeczności polskiej wobec totalitaryzmu sowieckiego i niemieckiego;

– aktywność społeczności polskiej na polu politycznym;

– szkolnictwo i oświata (w wykorzystywanie programów szkolnych w celach propagandy komunistycznej);

– życie kulturalne ludności polskiej (teatr, chory amatorskie, biblioteki. czytelnictwo, propagowane lektury, chóry, kluby kultury);

– życie religijne, ateizacja;

– Polacy w życiu gospodarczym państwa totalitarnego;

– życie codzienne ludności polskiej w miastach i na wsi;

– współżycie z ludnością dominującą (Ukraińcami) oraz tamtejszymi mniejszościami narodowymi (Rosjanami, Białorusinami, Żydami, Niemcami i in.).

 

Zespół realizujący projekt:

1) Dr Stanisław Stępień – historyk, kierownik projektu, dyrektor Południowo-Wschodniego Instytutu Naukowego w Przemyślu, ma za sobą liczne kwerendy w archiwach ukraińskich (również francuskich i niemieckich). Jest on autorem ponad 150 prac i artykułów naukowych z dziedziny szeroko pojętych stosunków polsko-ukraińskich, a także redaktorem 10 tomów edycji dokumentów Polacy na Ukrainie oraz pięciu tomów studiów zbiorowych prac naukowych pt. Polska-Ukraina 1000 lat sąsiedztwa;

 

2) Dr Anna Siciak – historyk kultury;

 

3) Mgr Bogumiła Kowal – historyk, archiwista;

 

4) Mgr Anna Zelwak – filolog ukrainista, tłumacz.

 

5) Lic. Ludmiła Kozłowska – filolog ukrainista, tłumacz.

 

6) Mgr Ryszard T. Łamasz – kierownik Biura Instytutu, koordynacja techniczna.

 

Konsultanci merytoryczni projektu:

1) Prof. dr hab. Włodzimierz Mędrzecki – historyk (Instytut Historii PAN w Warszawie);

 

2) Prof. dr Jewhen Sinkewycz – historyk (Czarnomorski Państwowy Uniwersytet im. Petra Mohyły w Mikołajowie);

 

3) Prof. dr Ołeksandr Rublow – historyk (Instytut Historii Ukrainy NANU w Kijowie).

 

 

Planowane efekty projektu:

– Konkretnymi efektami projekt będzie poprzez kwerendy w archiwach obwodowych Wschodniej Ukrainy zabranie ok. 1000 stron dokumentów odnoszących się zarówno do polityki władz radzieckich wobec mniejszości polskiej, jak i różnych przejawów aktywności Polaków na Ukrainie Radzieckiej w latach 1917-1991.

– Udostępnienie zebranych dokumentów badaczom polskim w Bibliotece Instytutu.

– Wyselekcjonowanie ok. 500 dokumentów, przełożenie ich z języka rosyjskiego i ukraińskiego na język polski, opracowanie naukowe i wydanie drukiem w postaci następujących publikacji:

  1. Polacy na Ukrainie. Zbiór dokumentów, cz. 1: lata 1917–1939, t. 7 i 8;
  2. Polacy na Ukrainie. Zbiór dokumentów, cz. 2: lata 1939–1945, t. 1 i 2;
  3. Polacy na Ukrainie. Zbiór dokumentów, cz. 3: lata 1945–1991, t. 1 i 2.

Razem 6 tomów. Seria ta jest zaplanowana, jako otwarta, tzn. w miarę uzyskiwania środków finansowych pragniemy kwerendy w archiwach ukraińskich kontynuować,

a zebrane dokumenty publikować w kolejnych tomach tejże edycji źródłowej.

– Stopniowe udostępnienie zebranych dokumentów na stronie Instytutu www.pwin.pl 

 

 

 

 

 

 

Projekt II.

 

POLACY I NIEMCY: WSPÓLNOTA LOSÓW W WARUNKACH
RADZIECKIEGO TOTALITARYZMU.

SPOŁECZNOŚĆ POLSKA I NIEMIECKA NA UKRAINIE RADZIECKIEJ
W LATACH 1922-1941

 

Logo - Fundacja Lanckorońskich.jpg

 

Projekt dofinansowany został przez Fundację Lanckorońskich

 

Cel projektu, opis i wnioski z jego realizacji:

Projekt miał na celu ukazanie instrumentalnego traktowania przez władze radzieckie historycznie ukształtowanych społeczności narodowych na Ukrainie Radzieckiej w latach 1922–1941, czyli od powstania ZSRR do wybuchu wojny radziecko-niemieckiej.

Tę destrukcyjną politykę Moskwy starano się ukazać na przykładzie najbardziej znienawidzonych tam mniejszości narodowych, czyli Polaków i Niemców. Już na początku lat dwudziestych, władze radzieckie, mimo szumnych zapowiedzi o „leninowskiej polityce narodowościowej” uznały obie mniejszości narodowe za zagrażające budownictwu socjalistycznemu. Polityka represji wobec Polaków nasiliła się po dojściu Piłsudskiego do władzy w 1926 r., kiedy to w propagandzie radzieckiej oskarżono Polskę o budowę ustroju faszystowskiego, uznając mniejszość polską za „piątą kolumnę polskiego faszyzmu”. Ciągle podkreślano, że Polska szykuje się do napaści na ZSRR. Podobny zarzut spotkał mniejszość niemiecką na Ukrainie pod dojściu Hitlera do władzy w Niemczech w 1933 r. Władze radzieckie w swej polityce oraz propagandzie postawiły znak równości między sytuacją wewnętrzną w Polsce i hitlerowskich Niemczech, co odbiło się na losach obu mniejszości, mimo iż nie miały one żadnego kontaktu z krajami rodzinnymi. Już samo przyznawania się na Ukrainie Radzieckiej do narodowości polskiej lub niemieckiej było traktowane jako wrogość do państwa radzieckiego. 3 października 1935 r. prezydium Wszechukraińskiej Centralnej Komisji Wykonawczej zatwierdziło decyzję o likwidacji stworzonych wcześniej dwóch rejonów narodowościowych: polskiego – marchlewskiego i niemieckiego – pulińskiego. Następnie w 1936 r. organy partyjne obwodów odeskiego, dniepropietrowskiego i winnickiego przynaglane przez Biuro Organizacyjne KC KP(b)U, podjęły szereg działań mających na celu wykrycie i likwidację rzekomo działającej wówczas na terenie Ukrainy Radzieckiej Polskiej Organizacji Wojskowej oraz polsko-niemieckiej agentury faszystowskiej. Zdaniem władz miały one na celu obalenie władzy radzieckiej przez wzniecenie powstania i spowodowanie interwencji z zewnątrz oraz doprowadzenia do paraliżu życia politycznego i kulturalnego na Ukrainie. Na tej podstawie dochodziło do masowych aresztowań zupełnie niewinnych osób, później pokazowych procesów, a w konsekwencji konfiskat mienia aresztowanych i czystek etnicznych, gdyż wszyscy sądzeni byli uznawani za winnych, a część skazywana na karę śmierci. Ich losy zostały ukazane w archiwaliach sowieckich służb bezpieczeństwa publicznego.

Powyższą politykę władz radzieckich staraliśmy się ukazać na podstawie zebranych w archiwach ukraińskich dokumentów.

Ponieważ oryginały zebranych dokumentów były w języku rosyjskim i ukraińskim, to pragnąc w ramach projektu rozpowszechnić znajdujące się w nich informacje, zostały one przełożone na język polski, a następnie opracowane naukowo przez opracowanie przypisów objaśniających, bibliograficznych i biograficznych. Dokumenty te w pełni potwierdzały tezę, iż mniejszość polska i niemiecka na Ukrainie Radzieckiej uważane były przez Moskwę za bardzo niebezpieczne dla polityki radzieckiej.

Zebrane dokumenty dowodzą, że represyjna polityka władz radzieckich wobec mniejszości niemieckiej nie zmieniła się po zawarciu w 1939 r. paktu Ribbentrop-Mołotow (mimo oficjalnej współpracy ZSRR i III Rzeszy), a represje wobec Polaków nasiliły się po zajęciu przez Moskwę Kresów Wschodnich RP.

 

Termin realizacji:

Projekt zrealizowany został w okresie od 1 marca do 31 grudnia 2017 r. (10 miesięcy)

 

Ilościowe efekty projektu:

1) zebrano 100 dokumentów przechowywanych w Państwowym Archiwach Ukrainy w Czernihowie, Mikołajowie, Chersoniu oraz Centralnym Państwowym Archiwum Historycznym Ukrainy w Kijowie. Wykonano ich kopie aparatem cyfrowym;

2) zebrane dokumenty przełożono z języków rosyjskiego i ukraińskiego na język polski, a następnie opracowano ich pod względem merytorycznym;

3) cały zbiór dokumentów (kopie oryginałów i przekłady na język polski zdeponowano w Bibliotece Instytutu, aby były dostępne dla zainteresowanych naukowców, studentów, nauczycieli, dziennikarzy i innym osób zainteresowanych tematem. Najciekawsze z dokumentów udostępniono na stronie internetowej Instytutu www.pwin.pl.

 

Zespół realizujący projekt:

1) Dr Stanisław Stępień – historyk, dyrektor Południowo-Wschodniego Instytutu Naukowego w Przemyślu, ma za sobą liczne kwerendy w archiwach ukraińskich (również francuskich i niemieckich). Jest on autorem ponad 150 prac i artykułów naukowych z dziedziny szeroko pojętych stosunków polsko-ukraińskich, a także redaktorem 8 tomów edycji dokumentów Polacy na Ukrainie oraz pięciu tomów studiów zbiorowych prac naukowych pt. Polska-Ukraina 1000 lat sąsiedztwa.

2) Dr Frank Grelka – historyk z Uniwersytetu Viadrina – Frankfurt nad Odrą, autor szeregu prac z dziejów stosunków ukraińsko-niemieckich i dziedzictwa kulturowego Niemiec, m.in.: DieukrainischeNationalbewegungunterdeutscherBesatzungsherrschaft 1918 und 1941/42, Wiesbaden 2005

3) Dr Anna Siciak – historyk kultury, sekretarz naukowy Instytutu, autorka szeregu prac z zakresu kultury XIX i XX w.

4) Prof. dr JewhenSinkewycz – historyk z Czarnomorskiego Państwowego Uniwersytetu im. Petra Mohyły w Mikołajowie – Ukraina, autor prac z zakresu problematyki polsko-ukraińskiej.

5) Mgr Bogumiła Kowal – historyk, doktorant, autorka prac z zakresu problematyki regionalnej i historii kultury.

6) Mgr Anna Zelwak – filolog ukrainista, tłumacz.

7) Lic. Ludmiła Kozłowska – filolog ukrainista i rusycysta, tłumacz.

8) Mgr Ryszard T. Łamasz – kierownik Biura Instytutu, koordynacja techniczna.

 

Sposób promocji:

Szczegółowe informacje o realizowanym programie i jego efektach zostaną opublikowane na łamach wydawanego corocznie przez Instytut „Biuletynu Ukrainoznawczego” oraz na stronie internetowej www.pwin.pl.

 

Informacje dodatkowe:

Podczas prowadzonych na Ukrainie kwerend archiwalnych natrafiono na interesujące dokumenty dotyczące mniejszości polskiej, jednakże wykraczające poza ramy chronologiczne projektu, a mianowicie lata 1942-1991. Mimo to wykonano ich kopie i zamieszczono w realizowanym projekcie Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Pragnąc jednak ten fakt podkreślić w trzech wydanych tomach publikacji „Polacy na Ukrainie. Zbiór dokumentów” zaznaczono udział Fundacji Lanckorońskich w ich pozyskaniu (a mianowicie: cz. 2: lata 1939-1945, t. II, s. 370 oraz cz. 3: lata 1945-1991, t. I, s. 307 i t. II, s. 354).

 

Wykaz najciekawszych dokumentów:

(udostępniono je na stronie internetowej Instytutu)

 

 1926, Charków – Wstępna analiza wyników powszechnego spisu ludności z 1926 roku.

 1929, 5 styczeń, Charków – Wyniki wyborów do rad wiejskich w latach 1925/26, 1926/27 i 1927/28.

 1929, 11 grudnia, Kijów – Informacja konsula w sprawie aresztowania Eliasza Winogradowa.

 1929, 14 grudnia, Kijów – Informacja konsula polskiego na temat represji na Ukrainie.

 1930, 8 marca, Kijów – Raport Konsula RP w sprawie prześladowań Kościoła Katolickiego i jego wiernych Polaków i Niemców.

 1930, 31 grudnia, Żytomierz – Dane statystyczne dotyczące sieci szkół mniejszości narodowych w okręgu wołyńskim.

 1934, 16 lutego, Charków – Sprawozdanie Wydziału Kultury i Propagandy KC KP(b)U dotyczące wyników kontroli szkół dla mniejszości narodowych USRR.

 1935, 17 sierpnia, Kijów – Wyciąg z protokołu posiedzenia Biura Politycznego KC KP(b)U celem rozwiązania rejonów marchlewskiego i pulińskiego województwa kijowskiego.

 1935, 27 września – 3 października, Kijów – Wyciąg z protokołu posiedzenia Biura Politycznego KC KP(b)U odnośnie rejonów marchlewskiego i pulińskiego.

 1935, 25 listopada, Kijów – Fragment protokołu z posiedzenia Biura Politycznego КС KP(b)U dotyczący wysiedleń polskich i niemieckich rodzin ze strefy przygranicznej.

 1936, 9 wrzesień, Kijów – Informacja o wynikach kontroli w rejonach marchlewskim, nowogrodzkim i olewskim.

 1936, 20 październik, Kijów – Decyzja Komisji Kontroli Radzieckiej w sprawie wydalenia z USSR polskiego obywatela prof. E. M. Werbera.

 1937, 30 grudnia, Kijów – Pismo przewodnie kierownictwa DTO GUGB NKWD Odeskiej Kolei do naczelnika 8 Oddziału UGB NKWD USRR Łazara Munwieza o rezultatach działań operacyjno-śledczych

 1938, 1 stycznia, Żytomierz – Dane statystyczne o działaniach operacyjno-śledczych UNKWD Obwodu Żytomierskiego.

 1938, 4 stycznia, Kijów – Sprawozdanie naczelnika VIII Oddziału UGB NKWD USRR Łazara Munwieza o liczbie ukraińskich nacjonalistów, cerkiewników, członków sekt, polskich i niemieckich kontrrewolucjonistów skazanych przez obwodowe trójki NKWD USRR.

 1938, 4 stycznia, Kijów – Sprawozdanie statystyczne naczelnika 8 Oddziału UGB NKWD USRR Łazara Munwieza dotyczące składu narodowościowego skazanych przez obwodowe trójki NKWD USRR.

 1938, 4 stycznia, Kijów – Sprawozdanie statystyczne naczelnika VIII Oddziału UGB NKWD USRR Łazara Munwieza o działaniach operacyjno-śledczych organów NKWD za okres od 1 czerwca 1937 r. do 4 stycznia 1938 r.

 1938, 5 stycznia, Kijów – Meldunek zastępcy Naczelnika UNKWD USRR Obwodu Kijowskiego Isaja Babicza do zastępcy Ludowego Komisarza Spraw Wewnętrznych USRR MichiłaStiepanowa o wynikach operacji zatrzymania kontrrewolucyjnego kułackiego, przestępczego i innego kontrrewolucyjnego elementu

 1938, 9 stycznia, Kijów – Sprawozdanie zastępcy Naczelnika UNKWD USRR Obwodu Kijowskiego Isaja Babicza złożone Ludowemu Komisarzowi Spraw Wewnętrznych USRR Izraelowi Leplewskiemu przedstawiające operacyjno-rozpoznawcze działania Zarządu NKWD Obwodu Kijowskiego w okresie od 1 czerwca 1937 r. do 8 stycznia 1938 r.

 1938, 12 stycznia, Kijów – Sprawozdanie naczelnika VIII Oddziału UGB NKWD USRR Łazara Munwieza o organizacjach antyradzieckich i grupach kontrrewolucyjnych zlikwidowanych przez organa NKWD USRR.

 1938, 10 kwietnia, Kijów - Fragment z protokołu posiedzenia Biura Politycznego КС KP(b)U w sprawie likwidacji szkól mniejszości narodowych w USRR.

 1939, Kijów – Dane statystyczne o składzie narodowościowym ludności z 16 wschodnich okręgów USRR i Mołdawskiej SRR.

 1941, [30] czerwca, Czernihów – Postanowienie śledczego 3 Oddziału 66. Korpusu Strzeleckiego młodszego lejtnanta Storonkina o aresztowaniu Michała Kozłowskiego, s. Konstantego.

 1941, 30 czerwca, [Czernihów] – Protokół przesłuchania Michała Kozłowskiego, s. Konstantego oskarżonego o działalność antyradziecką w Armii Czerwonej.

 1941, 24 lipca, [Czernihów] – Protokół kolejnego przesłuchania uzupełniającego Antoniego Gajewskiego, s. Bolesława oskarżonego o działalność antyradziecką.

 1941, 29 października, Niżyn – Protokół konfrontacji świadka Michaiła Łabuźki, s. Jelisieja z oskarżonym Piotrem Kicińskim, s. Jana.

 

Udostępnione najciekawsze dokumenty

 

 

 

 

 

 

 

Projekt III.

 

 

Unikalny dokument z czasów I wojny światowej „Dziennik” Heleny z Seifertów Jabłońskiej

z lat 1914-1915 

 

Herb woj. podkarpackiego pole_podst.jpg 

Projekt powstał w ramach zadania publicznego i został dofinansowany ze środków Województwa Podkarpackiego

(umowa nr DO-III.616.28.2017 z 3 kwietnia 2017)

 

Cel projektu:

1) promowanie twórczości pisarzy pochodzących z terenu województwa podkarpackiego nawiązujących w swojej twórczości do wątków zaczerpniętych z historii i kultury regionu;

2) promocja Podkarpacia poprzez ukazywanie jego dziedzictwa historycznego, wielokulturowości i atrakcyjności turystycznej w trakcie spotkania promocyjnego, oraz przez informacje zamieszczane w środkach masowego przekazu;

3) ukazanie dążeń niepodległościowych Polaków zamieszkujących tereny obecnego województwa podkarpackiego, w związku ze zbliżającym się 100-leciem odzyskania przez Polskę Niepodległości.

 

SPRAWOZDANIE Z RALIZACJI:

 

Rezultatami projektu są następujące działania:

 

1. Wydanie drukiem publikacji.

Głównym rezultatem realizacji zadania było wydanie drukiem wspomnień Heleny z Seifertów Jabłońskiej, pt. Dziennik z oblężonego Przemyśla 1914–1915 (produkt zadania), w nakładzie 300 egz. (rezultat ilościowy), przygotowanych do druku i opatrzonych wstępem przez dra Stanisława Stępnia.

Publikacja ta została przeznaczona do bezpłatnego przekazania w celach recenzyjnych i promocyjnych w 50% (150 egz.) do redakcji czołowych polskich i ukraińskich czasopism naukowych i kulturalnych oraz gazet, a także do bibliotek polskich i ukraińskich w ramach egzemplarzy obowiązkowych i wymiany międzybibliotecznej.

Pozostała część nakładu 150 egz. przeznaczona została do sprzedaży księgarskiej po cenach kosztów produkcji, a osiągnięty przychód (w planowanej wysokości 3.000,00 zł) zostaje przeznaczony na działalność statutową Instytutu, a w szczególności na sfinansowanie części wydatków realizacji zadania publicznego w ramach własnego udziału finansowego.

 

2. Wygłoszenie trzech odczytów (wykładów) publicznych.

Efektem towarzyszącym zadania było wygłoszenie trzech odczytów (wykładów) publicznych (produkty zadania) w wymiarze 1 godziny każdy, czyli łącznie 3 godziny (rezultaty ilościowe), promujących dzieje i wielokulturowość Podkarpacia oraz losy I wojny światowej. Odczyty miały charakter otwartych wykładów publicznych, w związku z tym przyczynią się do poszerzenia wiedzy społecznej na temat dziejów i wielokulturowości regionu, a także upowszechniania humanitarnych postaw w trakcie wojny.

Sposobem monitorowania tego rezultatu i źródłem informacji o osiągnięciu wskaźnika są egzemplarze okazowe zaproszeń i plakatów.

Trzy odczyty (wykłady) wygłoszone zostały przez dwóch wykładowców (rezultat ilościowy) specjalistów od powyższej problematyki w  Bibliotece Instytutu, w których uczestniczyło łącznie 90 osób (rezultat ilościowy):

1) dr Stanisław Stępień (PWIN, PWSW) – Działania militarne podczas I wojny światowej na terenie Podkarpacia; Wykład odbył się w dniu 19 maja 2017 r. w Bibliotece Południowo-Wschodniego Instytutu Naukowego w Przemyślu;

2)  dr Anna Siciak (PBP) – Forty Twierdzy Przemyśl z I wojny światowej jako współczesne atrakcje turystyczne; Odczyt wygłoszony został w Bibliotece PWIN w Przemyślu w dniu 28 lipca 2017 r.;

3) dr Stanisław Stępień (PWIN, PWSW) – Obiekty militarne z czasów I wojny światowej na terenie Podkarpacia jako budowle promujące region; Wykład został wygłoszony w Bibliotece PWIN w Przemyślu dnia 25 października 2017 r.

 

3. Promocja zadania:

Spotkanie promocyjne odbyło się w dniu 28 listopada 2017 r. w 70-osobowej sali (rezultaty ilościowe) w Państwowej Wyższej Szkole Wschodnioeuropejskiej w Przemyślu. Wzięli w nim udział studenci oraz pracownicy naukowo-dydaktyczni Instytutu Historii oraz

Instytutu Humanistycznego PWSW, członkowie i współpracownicy PWIN oraz zaproszeni goście. Ze względu na brak zakończenia produkcji drukarskiej zaprezentowano tekst „Dziennika” Heleny z Seifertów Jabłońskiej z płyty CD.

 

W ramach promocji zadania publicznego przygotowano do zamieszczenia trzy informacje medialne informujące o realizacji tych działań. Jedną z nich zamieszczono na stronie internetowej Instytutu, drugą skierowano do zamieszczenia w kolejnym numerze rocznika PWIN „Biuletyn Ukrainoznawczy” (wyjdzie on drukiem w I kwartale 2018 r. i wówczas tekst ten zostanie dołączony do przechowywanej w Instytucie dokumentacji z realizacji niniejszego zadania), natomiast trzecią do zamieszczenia w tygodniku „Życie Podkarpackie”.

Ponadto w celach recenzyjnych wysłane zostały egzemplarze książki do czasopism regionalnych i ogólnokrajowych (historycznych, kulturalno-społecznych).

Sposobem monitorowania tego rezultatu i źródłem informacji o osiągnięciu wskaźnika jest przygotowana, sporządzona i zamieszczona na stronie internetowej Instytutu informacja o zrealizowanym zadaniu publicznym.

Teksty kolejnych dwóch informacji o charakterze promocyjnym złożyliśmy do druku w najbliższym numerze rocznika „Biuletyn Ukrainoznawczy”, a także w Redakcji „Życia Podkarpackiego”, ale termin ich wydania nie zależy od nas. Niemniej jednak jak tylko się ukażą to kserokopię artykułów prześlemy na adres Urzędu Marszałkowskiego.

Ponadto informacja o dofinansowaniu książki przez Urząd Marszałkowski wraz z jego logo (herbem województwa podkarpackiego) została zamieszczona na stronie redakcyjnej publikacji, a specjalne podziękowanie umieszczono w końcowej części Przedmowy do książki.

 

Informujemy, że publikacja zawiera cenne informacje dotyczące polskich działań niepodległościowych w latach I wojny światowej. Dlatego też traktujemy ją jako wkład w przygotowywane w 2018 r. obchody 100-lecia odzyskania przez Polskę Niepodległości.

 

Okładkam  front.jpg

 

 

 

TEKST WYDANEJ PUBLIKACJI.  ZACHĘCAMY DO JEJ LEKTURY.

 

 

 

9. następca tronum.jpg

 

16. Fort XI - Dunkowiczkim.jpg

 

 

 

s. 185m.jpg

 

s. 186m.jpg